Yayınlar >> TESK Yayınları >> TESK ve Alt Teşkilatı İçin Hizmet İçi Eğitim El Kitabı >> Esnaf ve Sanatkarlar Sicili

 

41- Esnaf ve Sanatkar Sicili  Nedir ?

42- Esnaf ve Sanatkar Sicili  Uygulamaları   Ne Zaman Başladı ?

43- Sicile  Kayıt   Mecburiyeti  Ne  Zaman  Başlar?


44- Esnaf ve Sanatkar Siciline Kaydolmanın Yararları Nelerdir ?

45- Esnaf ve Sanatkar Siciline Kaydolmamanın  Müeyyideleri Nelerdir ?


46- Sicil Memurunun Görev ve Sorumlulukları  Nelerdir ?


47- Meslek Değişikliği Nedir?


48- Sicile Kayıt Mecburi midir ?

49- Bir Esnafın Aynı Konuda Faaliyet Gösteren Birden Fazla İşyerinin Olması Durumunda Sicile Kayıt İşlemleri Nasıl Yerine Getirilecektir?

50- Reşid Olmayan Bir Kişinin Tescil Talebinde Bulunması Mümkün müdür? Askere Gitme veya Yurt Dışında Bulunma Gibi Sebeplerle, Şahsen Tescil Talebinde Bulunamayan Kişilerin İzleyebileceği Hukuki Yol Nedir?

51- Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliğinin 11 inci Maddesine Göre, 5 Yılda Bir Yaptırılması Gereken Sicil Tasdiknamesi Yaptırmayan Esnaf ve Sanatkarların Sicil Kayıtları Silinebilir mi? Bu Durumda Olan Esnaf ve Sanatkarların Hazirun Listesine Girmelerinde ve Seçime Katılmalarında Yasal Bir Engel Var mıdır?

52- Esnaf  ve   Sanatkar  Sicili  Vizesinde  Alınacak Ücretler Nelerdir ?

53- Sicil İşlemleri İlçe Merkezlerinde Kurulu Bulunan Odalarda  da Yapılabilir mi?


54- Sicil Kayıtlarının Silinmesinde, Vergi Kaydının Olmaması Esas Alınabilir mi?

55- Esnaf ve Sanatkar Sicili Harçlarından Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliklerine Pay Verilecek midir?

56- Bir Kişinin Hem Esnaf ve Sanatkarlar Siciline, Hem de Ticaret Siciline Kayıtlı Olması Mümkün müdür? Bu Durumda İzlenecek Hukuki Prosedür nedir?

57- Esnaf ve Sanatkarlarca Tutulan Defterlerin Yıl Sonu Tasdiki Sırasında; Noterlerce, Sicil Tasdiknamesinin Aranması Gerekli midir?

58- Ölen Üyelerin Geride Kalan Mirasçıları Harç ve İlan Bedelini Yatırıp Sicil Terkin İşlemlerini Yerine getirmediğinden, Sicil Kayıtları Güncelleştirilememektedir. Bunun İçin, Yalnız Ölen Üyeler Açısından Bu Yükümlülükler Yerine Getirilmeden Sicil Terkin İşlemi Yapılamaz mı ?

 


41- Esnaf ve Sanatkar Sicili   Nedir ?

Medeni Kanun ve Ticaret Kanunu başta olmak üzere, çeşitli kanunlarda, “sicil” veya “kütük” adı altında, bazen ihdasi, bazen bildirici, bazen ispat edici ve bazen de bunların birden fazlası bir arada olmak üzere fonksiyon icra eden kayıt defterleri düzenlenmiştir. Bu sicillerin bir kısmı, ticari iş ve faaliyetlerle ilgili olmakla beraber, özel amaçlar için kurulmuşlardır (maden sicili, petrol sicili, gemi sicili gibi.....)

Esnaf ve Sanatkar Sicili de; esnaf ve sanatkarlara ait bilgilerin kayıt edilmesi gibi özel bir amaca hizmet eden; devletin güvencesi altında tutulan ve kamu güvenine haiz olan bir sicil olup; esnaf ve sanatkarların faaliyetlerinin, hem kendi hem de 3. şahısların menfaatleri bakımından açıklanmasına, belli hakların doğmasına ve ispat edilmesine yarayan bir sicildir. 

Baş'a  Dönüş


42- Esnaf ve Sanatkar Sicili  Uygulamaları   Ne Zaman Başladı ? 

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonunun girişimleriyle   1983 yılında  507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanununun bazı maddelerinin 62 sayılı K.H.K. ile değiştirilmesi ve aynı Kanuna  bazı maddeler eklenmesi üzerine esnaf ve sanatkarların sicillerinin sağlıklı ve güvenli bir şekilde tutulması ve yayınlanması sağlanmıştır. Yapılan bu düzenlemelerle  her il merkezinde   ticaret davalarına  bakan asliye hukuk mahkemeleri nezdinde o ili kapsamak ve il sınırları içinde çalışmak üzere bir esnaf ve sanatkar sicili  kurulması da  hüküm altına alınmıştır. 

507 sayılı Kanunun  62 sayılı K.H.K. ile değişik 118 inci maddesi gereğince Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılan ve 1.1.1984 tarihinde yürürlüğe giren  Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliği ve Türkiye Esnaf ve Sanatkar Sicil Gazetesi Yönetmeliği ile sicil uygulamaları tüm ülke çapında  başlatılmıştır. ( 1983/ 26 Sayılı Genelge – 1983/37 Sayılı Genelge ) Ayrıca, 507 sayılı Kanunun 114 üncü maddesinin son fıkrası gereğince, Türk Ticaret Kanunu’nun bu Kanuna aykırı olmayan ticaret siciline ilişkin 26-40 ıncı maddesi hükümleri esnaf ve sanatkar sicili hakkında da uygulanmaktadır.

Baş'a  Dönüş


43- Sicile  Kayıt  Mecburiyeti  Ne  Zaman  Başlar? 

507 sayılı Kanunun “Sicile Kayıt Mecburiyeti” ile ilgili 119 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında “Bu kanun kapsamındaki esnaf ve sanatkarlar, yanlarında çalışanlar hariç, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren (30 gün içinde) yönetmelikte belirtilen ve sicile geçmesi gereken hususlar ile durumlarında meydana gelen değişiklikleri aynı süre içinde bağlı bulundukları sicile tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdürler” denildikten sonra yine aynı maddenin 3 üncü fıkrasında “Esnaf ve sanatkarların mesleki faaliyette bulunabilmeleri ve ilgili odaya kaydedilebilmeleri için, sicile kayıtları şarttır.” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm her esnaf ve sanatkar için; uyulması zorunlu bir hüküm olup, yetkili makamların esnaf ve sanatkarların mesleki faaliyetlerine başlama ve devam etmesinde bu yasal zorunlulukları yerine getirip getirmediğini özenle araştırmaları da görev icabıdır. (1984/7 Sayılı Genelge -1984/ 18 Sayılı Genelge

Baş'a  Dönüş


44- Esnaf ve Sanatkar Siciline Kaydolmanın Yararları Nelerdir ? 

Esnaf ve sanatkar siciline kaydolan işletmelere sağlanan yararlar kısaca şöyle sıralanabilir:

·        1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunundan yararlanabilir,

·        İthalat ve ihracat faaliyetlerinde bulunur,

·        Sektörel dış ticaret şirketi kurabilir, ortağı olabilir,

·      Gerek kooperatif kefaletiyle, gerekse doğrudan doğruya T.Halk Bankasının mesleki kredilerinden yararlanabilir,

·        KOBİ Kararnamesi çerçevesinde yatırım teşvik belgesi alabilir, bu kapsamdaki destek unsurlarından yararlanabilir,

·        6948 sayılı Sanayi Sicil Kanunu kapsamında “Sanayi Sicil Belgesi” alabilir, % 20 indirimli olan sanayi abonesi tarifnamesinden yararlanabilir,

·        Kapasite raporu alabilir,

·        Bar-kod   alabilir,

·        Kendi branşlarında Devlet ihalelerine katılabilir,

·        İşletme unvanlarını tescil ettirebilir,

·        Ürettiği   mal ve hizmetleri tanıtıcı işaretler ( markalar )  kullanabilir, bunları Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tutulmakta olan “Sanayi Sicili” ne tescil ettirebilir ve  Markalar Kanununun getirdiği korumadan yararlanabilir,

·        Kendi branşlarında gıda siciline kaydolabilir, üretim izni alabilir.

·     1479 Sayılı  BAĞ-KUR Kanunu kapsamında sosyal güvenlik haklarından yararlanabilir. Buna esas olan unsur olan sigortalılığın başlangıç ve bitişi  bu yasanın değişik 24 ve 25 inci maddeleri uyarınca esnaf ve sanatkar sicil memurluğu ile Kanunla kurulu  meslek kuruluşu kayıtlarıdır.

·        3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu kapsamında mesleki eğitim ile ilgili faaliyetlere katılır, işyerinde çırak, kalfa ve usta istihdam edebilir. 

Baş'a  Dönüş


45- Esnaf ve Sanatkar Siciline Kaydolmamanın  Müeyyideleri Nelerdir ? 

Bilindiği üzere, 507 sayılı Kanunda değişiklik yapan 62 sayılı K.H.K.’nin Geçici 2 inci maddesi gereği yürürlükteki ilgili yönetmeliklerin (Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Sicil Gazetesi Yönetmeliği)  yayımı tarihinden itibaren  bir yıl içinde esnaf ve sanatkar siciline kayıt zorunluluğu getirilmiş, böylece sicile kayıtları gereken esnaf ve sanatkarlara  belli bir süre tanınarak kayıt işlemlerini mağduriyete uğramadan tamamlamalarına imkan sağlanmıştır.

Bu zorunluluğa uymayanlar, yani tescili mecburi olup da kanuni şekilde ve müddeti içinde tescilini istememiş olanlar hakkında 62 Sayılı K.H.K. nin 32 nci maddesi gereği, Türk Ticaret Kanununun  34 ve 35 inci maddeleri hükümlerinin uygulanacağı Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliğinin “Tescile Davet ve Ceza” başlıklı 17 nci  maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Türk Ceza Kanununun 526/1  inci maddesi, “ yetkili makamlar tarafından adli işlemler dolayısıyla  ya da kamu güvenliği ve kamu düzeni veya genel sağlığın korunması düşüncesiyle kanun ve nizamlara aykırı olmayarak verilen bir buyruğu  dinlemeyen  veya bu yolda alınmış bir önleme uymayan kimse, eylem ayrı bir suç oluşturmadığı takdirde, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve üç bin liradan dokuz bin liraya kadar para cezasıyla cezalandırılır” hükmünü amir bulunmaktadır. Madde metninde yer alan “kamu düzeninin ihlali”, bir ülkenin temel hukuk politikasına, ahlak ve adabına, ekonomik ve sosyal yapısına aykırılığı ifade etmektedir.

Esnaf ve sanatkar sicili uygulaması da  bu yönde bir önlem niteliği taşımakta  ve dolayısıyla süresi içinde kaydolmayanların bu davranışları aksine bir suç oluşturmasa bile, bu hüküm karşısında sulh ceza mahkemesince, Kanunda belirtilen cezaya çarptırılabileceklerini ortaya koymaktadır. ( 1985/2 Sayılı Genelge )

Öte yandan idari nitelikteki bir takım müeyyideler de şöyle sıralanabilir :

·     Adalet Bakanlığının  29.12.1983 tarih ve   20-278-29521  sayılı Genelgesine  göre  1.1.1984 tarihinden itibaren, esnaf ve sanatkarlar, noterlerde yaptıracakları  defter tasdiklerinde, bu sıfatlarını, bulundukları il merkezlerinde  kurulu esnaf ve sanatkar sicil memurluğundan alacakları “Sicil Tasdiknamesi” ile ispat edeceklerdir.

·        T.Halk Bankasının 26.12.1983 tarih ve 401 sayılı Genel Mektubunda  ise, gerek kooperatif kefaletiyle gerekse doğrudan doğruya bankadan alınacak meslek kredilerinden yararlanacak esnaf ve sanatkarlardan  yine “Sicil Tasdiknamesi” talep edileceği ifade edilmiştir.

·        Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının  9.1.1984 tarih ve 50718 sayılı yazısında da  Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünce esnaf ve sanatkarlara yapılacak tahsislerden önce “Sicil Tasdiknamesi” nin bir örneğinin isteneceği belirtilmiştir.

·        507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanununun 62 sayılı K.H.K. ile değişik  5/1  maddesi, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı esnaf ve sanatkarları, çalışma bölgeleri içindeki   odaya  kayıtla yükümlü tutmakta  ve   kayıt zorunluluğunu bir  ay  içinde yerine getirmeyenlerin, sicile kayıt tarihinden geçeli olmak üzere doğrudan doğruya kayıt edileceklerini ifade etmektedir. Kanun bu düzenlemesiyle  sicile kayıttan sonra ilgili odaya kayıt olmayı mecburi  tutmuş,  hatta bu zorunluluğa uymayanların re’sen  kayıt edileceklerini belirtmiştir. Eski oda  üyelerinin bir yıl içinde sicile kaydolma mecburiyetleri de (Geçici Madde 2) göz önüne alındığında, her iki müessesenin  birbirlerini tamamladıkları görülmektedir. Bu çerçevede;  oda üyeliği, sicil kaydı ile tamamlanmadığı takdirde esnaf ve sanatkarlarımız oda üyeliğinin ve sicilin kendilerine tanıdığı haklardan yararlanamayacaklar, oda,  birlik,  federasyon ve Konfederasyon organlarında görev alamayacaklardır. 

Bu doğrultuda yasanın getirdiği zorunluluğa uymayanlar,

·        Noterlerde defterlerini tasdik ettiremeyecekler,

·        Gerek kooperatif kefaletiyle, gerekse doğrudan doğruya T.Halk Bankasının mesleki        kredilerinden yararlanamayacaklar,

·        Kamu kurumlarının tahsislerinden faydalanamayacaklar,

·        3308 sayılı Yasa kapsamında faaliyette bulunamayacaklar,

·        1479 sayılı Bağ-Kur Yasası kapsamından faydalanamayacaklar,

·        Oda, birlik, federasyon ve Konfederasyon organlarında görev alamayacaklar ve 3   üncü maddede sözü edilen diğer faaliyetleri yürütebilmek için gerekli belgeleri alamayacaklardır. 

Baş'a  Dönüş


46- Sicil Memurunun Görev ve Sorumlulukları  Nelerdir ?  

Sicil memurları ve yardımcıları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 49 uncu maddesindeki şartları haiz olan üniversite ve yüksek okul mezunu bulunan kişiler arasından atanır. Üniversite ve yüksek okul mezunu istekli bulunmadığı takdirde, lise mezunları arasından da atama yapılabilir. 

Türk Ticaret Kanununun 35 inci maddesinde, “Tescili mecbur olup da kanuni şekilde ve müddeti içinde tescili istenmemiş olan veya  34 üncü maddenin 3. fıkrasındaki şartlara uymayan bir hususu haber alan sicil memuru, ilgilileri, tayin edeceği münasip bir müddet içinde kanuni mecburiyeti yerine getirmeye yahut bu hususun tescilini gerekli kılan sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye davet eder.      

Memurca bildirilen müddet içinde tescil talebinde bulunmayan ve imtina sebeplerini de bildirmeyen kimse, sicil memurunun teklifi üzerine, sicilin bağlı bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi .... kararıyla mahkum edilir.” hükmü yer almaktadır. Bu madde ile sicile kaydı gerekip de kayıt yapılmadığı hususlarını haber alan sicil memuruna; ilgililere bir davetiye göndererek makul bir süre içinde kayıt yaptırmalarını bildirmesi, buna rağmen kayıt yaptırmayanları sicilin bulunduğu yerdeki ticaret davalarına bakmakla görevli Asliye Hukuk Mahkemesine bildirerek mahkeme kararına göre uygulamada bulunması görevi yüklenmiştir.

Ticaret sicili memurlarının TTK’nun 35 inci maddesinde belirtilen ve kanunla kendilerine verilen görevleri yerine getirmemeleri durumda, TCK’nun 230 uncu maddesinde belirtilen görevi ihmal suçunu işlemiş olacaklardır. 

Bu itibarla,  teşkilat mensuplarımızın ve esnaf ve sanatkar sicil memurlarının, sicil işlemlerinde ilgili mevzuata uymaları  önem arz etmektedir. (1983/33 ve 1985/8 Sayılı Genelge ) 

Baş'a  Dönüş


47- Meslek Değişikliği Nedir? 

507 sayılı Kanunun 118 inci maddesi gereğince uygulamaya konulan Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliğinin 11 inci maddesi uyarınca; sicilde yapılması lazım gelecek olan herhangi bir değişikliğin en geç 1 ay içinde sicil memurluğuna bildirilmesi zorunludur. Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin son fıkrası, “Bir kaydın değiştirilmesi (tadil) tescil hakkındaki hükümlere tabidir” şeklindedir. Yönetmeliğin  “Tescile Davet ve Ceza” başlıklı 17 nci maddesinde ise tescili mecburi olup da kanuni şekilde ve müddeti içinde tescilini istememiş olanlar hakkında yukarıda da değindiğimiz gibi Türk Ticaret Kanununun 34 ve 35 inci madde hükümleri uygulanacaktır. 

Ayrıca Yönetmeliğin “Değişikliklerin Tescili” başlıklı 12 nci maddesinde, tescil edilmiş hususlarda vuku bulacak her türlü değişikliklerin de ayrıca tescil olunmasını hükme bağlanmıştır. 17 nci maddeyle atıfta bulunulan Türk Ticaret Kanununun “Tescile Davet ve Ceza” başlıklı 35 inci maddesindeki “tescil” kavramı geniş anlamda düzenlenmiş olup, tadil ve terkini de kapsamaktadır.

Yukarıda genişliğine izah ettiğimiz üzere, değişikliğin   söz konusu olduğu durumlarda  sicilde yapılması gereken işlemler için durumun sicil memurluğuna  bildirilmesi gerekmektedir.Aksi takdirde, TTK’nun 34 üncü maddesinin sicil memuruna yüklediği görevler çerçevesinde TTK’nın 35 inci madde hükmünün işletilmesi esastır.

Meslek değişikliğinde, sicildeki kaydın değiştirilmesi söz konusu olduğundan   alınacak tadil harcı da vergi dairelerince tahsil olunacaktır. 

Baş'a  Dönüş


48- Sicile Kayıt Mecburi midir ?

 

Bilindiği üzere, 507 sayılı Kanunun 119 uncu maddesi ile, bu Kanuna tabi esnaf ve sanatkarlar (yanlarında çalışanlar hariç) çalışmaya başladıkları tarihten itibaren (30) gün içinde Yönetmelikte belirtilen ve sicile tescili (kaydı) gereken hususlar ile durumlarında meydana gelen değişiklikleri de yine aynı süre içinde  bağlı bulundukları sicile tescil ve ilan ettirmekle yükümlü tutulmuşlardır. Yine aynı madde ile esnaf ve sanatkarların mesleki faaliyette bulunabilmeleri ve ilgili odaya kaydedilmeleri için, sicile kaydolma şartı getirilerek esnaf ve sanatkarlara sicile kayıt mecburiyeti getirilmiştir.

Belirtilen 30 gün içinde başvurmayan ve dolayısıyla esnaf ve sanatkar siciline hiç kaydolmamış kişilerin ise re’sen tescili gerekmektedir.
 

Baş'a  Dönüş


49- Bir Esnafın Aynı Konuda Faaliyet Gösteren Birden Fazla İşyerinin Olması Durumunda Sicile Kayıt İşlemleri Nasıl Yerine Getirilecektir? 

507 sayılı Kanunun “Çalışma Bölgesi” başlıklı 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Esnaf ve sanatkarlar odalarının çalışma bölgesi bulundukları ilçenin sınırlarıdır” denilmektedir. Aynı şahsın, aynı konuda faaliyet gösteren birden fazla işyerinin olması ve bu işyerlerinin ayrı sicil memurluğu çalışma bölgesinde olması durumunda, bulundukları sicil memurluklarına ayrı ayrı kayıtlarının yapılması gerekmektedir. 

Aynı sicil memurluğu çalışma bölgesinde aynı şahsın aynı konudaki faaliyeti için birden fazla sicil kaydı yapılamaz. Kişinin aynı bölgede, aynı konuda birden fazla işyerinin bulunması durumunda da işyerleri adreslerinin yazılarak tek kayıt yapılmasının uygun olduğu düşünülmektedir. 

Baş'a  Dönüş


50- Reşid Olmayan Bir Kişinin Tescil Talebinde Bulunması Mümkün müdür? Askere Gitme veya Yurt Dışında Bulunma Gibi Sebeplerle, Şahsen Tescil Talebinde Bulunamayan Kişilerin İzleyebileceği Hukuki Yol Nedir?

Reşid olmayanlar, vekilleri aracılığıyla medeni hakları kullanabileceklerinden, bu şartları belgeleyerek tescil talebinde bulunabilirler.

Ayrıca, reşid olmayı evlenme veya mahkeme kararıyla kazananlar, bu durumu evlenme cüzdanı veya mahkemeden alacakları ilam ile sicil memurluğuna ispatladığında, tescil talepleri kabul edilecektir.

Yine çeşitli mazeretleri nedeniyle (askere gitme, yurt dışında bulunma....) şahsen tescil talebinde bulunamayan esnaf ve sanatkarların vekalet verdikleri kişiler aracılığıyla tescil işlemlerini yaptırabilmeleri mümkündür. Vekaletnamede sicil işlemlerinin yaptırılabileceği hususları açıklıkla belirtilmelidir. 

Baş'a  Dönüş


51- Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliğinin 11 inci Maddesine Göre, 5 Yılda Bir Yaptırılması Gereken Sicil Tasdiknamesi Yaptırmayan Esnaf ve Sanatkarların Sicil Kayıtları Silinebilir mi? Bu Durumda Olan Esnaf ve Sanatkarların Hazirun Listesine Girmelerinde ve Seçime Katılmalarında Yasal Bir Engel Var mıdır?

507 sayılı Yasa, Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliği’nin “Sicil Tasdiknamesi” başlıklı 11 inci maddesi ile yine aynı yönetmeliğin “Kayıtların Silinmesi” başlıklı 13 üncü maddesinin 1 inci bendi ile birlikte değerlendirildiğinde; 5 yılda bir yaptırılması gereken tasdikname vizesinin yapılmasının şart olduğu belirtilmişse de, vize yapılmaması halinde sicil kaydının silineceğine dair bir hüküm de vazedilmemiştir. 

Sicil kaydının silinmesi, Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliği’nin 13 üncü maddesinde “Esnaf ve sanatkar niteliğinin sona  ermesi koşuluna bağlandığından”, “Üye Niteliğinin Kaybı” da 507 sayılı Yasanın 9 uncu maddesinde de “Üyelik Niteliğinin Kaybı”nın hangi hallerde mümkün olduğu, maddeler bazında düzenlendiğinden, ancak anılan şartların gerçekleşmesinin organlarca hukuken geçerli ve yeterli belge ile tespiti durumunda sicil kaydının silinmesi mümkündür. Dolayısıyla sicil vizesi yaptırmayan esnaf ve sanatkarların bu nedenle kayıtlarının silinmesi mümkün değildir. Ancak, bu kişilere sicilin güncelleştirilmesi açısından uyan niteliğinde tebligat gönderilebilir.

Yine 507 sayılı Yasanın Ek 4 üncü maddesinin A bendinin birinci fıkrasında “Seçim yapılacak genel kurul toplantısından en az on beş gün önce, odaya kayıtlı üyeleri belirleyen liste, toplantının gündemi, yeri, günü, saati ile çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususları belirten bir yazı ile birlikte üç nüsha olarak o yer İlçe Seçim Kurulu Başkanı Hakime verilir. Birden fazla ilçe seçim kurulu bulunan yerlerde görevli hakim yüksek seçim kurulunca belirlenir” hükmü yer almaktadır.

“Esnaf ve Sanatkarlar Odaları ve Üst Kuruluşların Yapacakları Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Toplantılarda Bulundurulacak Bakanlık Temsilcilerinin Görev ve Yetkileri Hakkında Yönetmelik”in 4 üncü maddesinin ikinci ve 5 inci maddesinin birinci fıkralarında da aynı yönde hüküm yer almakta olduğundan, esnaf ve sanatkar niteliği sona ermeyen ve oda üyeliği devam eden esnaf ve sanatkarların hazirun listesinde yer alabileceği ve seçime katılabileceği, düşünülmektedir. 

Baş'a  Dönüş


52- Esnaf  ve  Sanatkar  Sicili  Vizesinde  Alınacak Ücretler Nelerdir ?  

507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanununun “Sicil” başlıklı 114 üncü maddesinin son fıkrasında “Türk Ticaret Kanununun (TTK), bu Kanuna aykırı olmayan ticaret siciline ilişkin 26-40 ıncı maddeleri hükümleri esnaf ve sanatkar sicili hakkında da uygulanır” hükmü yer almaktadır. Bu maddenin atıfta bulunduğu TTK’nun 26 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında bulunan “492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri uyarınca alınan ticaret sicili harçlarının bütçeye gelir kaydedilen kısmının yarısı ilgili odaya gelir kaydedilir.” hükmü, esnaf ve sanatkarlardan tahsil edilen sicil harçları için de geçerlidir. Bu hükme dayanılarak Konfederasyonumuzun müteaddit yazılı başvuruları ve ısrarlı tutumu ile, uygulama değişikliği yapılarak Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 08/01/1998 tarih 67 sayılı ve 27/01/1998 tarihli 68 sayılı genelgeleri ile; harçlardan ayrılan paylardan sonra tahsilatının %35’inin bütçeye kaldığı dikkate alınarak, esnaf ve sanatkarlar sicili harçları toplam tahsilatının %17.5 oranının o ilde bulunan esnaf ve sanatkarlar odaları birliğine aktarılması sağlanmıştır.

Yönetmelik hükmünün atıfta bulunduğu 492 sayılı Harçlar Kanunun “Harç Tarifeleri” başlıklı bölümünün Ticaret Sicil Harçları kısmında “Tasdikname Harçları” düzenlenmiştir. Maliye Bakanlığının çıkardığı 1 Aralık 1998 tarih ve 23540 sayılı 34 Seri no.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliğinde de 01/01/1999 tarihinden itibaren uygulanacak harç miktarları gösterilmiştir.

Ancak, Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliğinin “Sicil Tasdiknamesi” başlıklı 11 inci maddesinde sicil vize işlemlerinde tasdik harcından bahsedilmemiştir. Harçlar Kanunu çerçevesinde alınan harç, maktu tasdik harcı olduğundan  vize işleminin süresinde yapılmamış olması halinde alınacak harca, Harçlar Kanunu başta olmak üzere, 507 sayılı Kanun ve Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliğinde faiz veya gecikme zammı uygulanacağına dair bir hüküm yer almamakta, faiz de uygulanamamaktadır.

Konu ile ilgili olarak Maliye Bakanlığından alınan   6.7.2000 tarih ve 32578 sayılı  yazıda belirtilen görüş çerçevesinde, sicil tasdiknamesi işlemlerinde, 492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamına girmediğinden tasdik işlemlerinde bir harç alınması, dolayısıyla 6183 sayılı Kanunun 1 inci maddesi dahilinde değerlendirilerek, bu Kanun kapsamında harçların takip ve tahsil edilmesinin mümkün  olamayacağı  görülmektedir.

Ancak, ilgilisi tarafından, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde 5 yıl sonunda esnaf ve sanatkar sicili belgelerinin vize işleminin yaptırılması kanuni bir zorunluluktur. Bu durumda birliklerimizce ( İl Sicil Memurlukları ) vize işlemleri ile ilgili bir hizmet üretilmesi söz konusudur.

Bilindiği üzere, birlikler, federasyonlar ve Konfederasyonun düzenleyecekleri ve onaylayacakları belgeler ile yaptıkları hizmet karşılıklarına ilişkin tahsil edilecek ücretler, Konfederasyonumuzca çıkarılan ve 16.9.1992 tarih ve 21350 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren “Odaların Birlik ve Federasyonlara, Birlik ve Federasyonların Konfederasyona Ödeyecekleri Kayıt Ücreti ve Katılma Payları ile Birlik, Federasyon ve Konfederasyonun Düzenledikleri ve Onayladıkları Belgeler ile Yaptıkları Hizmet Karşılığında Alacakları Ücretler Hakkında Yönetmelik”de belirtilen usul ve esaslara göre belirlenmekte ve her yıl Konfederasyonumuzca  bir genelge ile   uygulama hakkında teşkilatımıza duyuruda bulunulmaktadır.


Ancak, sicil memurluğunca, esnaf ve sanatkar sicili vize harçlarını ilgili vergi dairelerine ödeyerek vize için başvuran esnaf ve sanatkarlardan, 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanununun “Kayıt Ücreti, Katılma Payı  ve Belge Ücretleri” başlıklı Ek 5 inci maddesinin “Düzenlenen belgeler ve yapılan hizmet karşılığında alınacak ücret” olarak değerlendirilip, ayrıca sicil vize ücreti tahsil edilmesi kanunlara aykırı bir uygulama teşkil etmektedir. Zira bu konuda ilgili bakanlıklar ile gerekli hukuksal görüş teatisi sonucu bu yasal durum açıkça tespit edilmiştir.

Yukarıda anılan Yönetmeliğin 11 inci maddesinde, sicil tasdiknamesinden bahsederken, sicil tasdiknamesi belgesinin verildiği tarihten itibaren 5 yılın sonunda vize yapılmadığı takdirde geçersiz olacağı ifade edilmiş, aksi bir durumda bu yönetmelikte herhangi bir yaptırım öngörülmemiştir. Ancak, 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanununun 114 üncü maddesinin atıfta bulunduğu konu ile ilgili Türk Ticaret Kanununun 34 üncü ve 35 inci madde hükümlerindeki, sicil memurlarının görevleri ve tescile davet ile ilgili uygulama zorunlulukları da dikkate alınmalıdır.


Yönetmeliğin 11 inci maddesi uyarınca; sicilde yapılması lazım gelecek olan herhangi bir değişikliğin en geç 1 ay içinde sicil memurluğuna bildirilmesi zorunludur. Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin son fıkrası, “Kanun veya bu Yönetmelikte başka bir hüküm bulunmadıkça bir kaydın değiştirilmesi veya silinmesi tescil hakkındaki hükümlere tabidir” şeklindedir. Meslek değişikliğinde de, sicildeki kaydın değiştirilmesi söz konusudur.

Ayrıca Yönetmeliğin “Değişikliklerin Tescili” başlıklı 12 nci maddesi; tescil edilmiş işlemlerde vuku bulacak her türlü değişikliklerin de ayrıca tescil olunmasını hükme bağlamıştır. Aynı Yönetmeliğin 17 nci maddesiyle atıfta bulunulan TTK’nun “Tescile Davet ve Ceza” başlıklı 35 inci maddesindeki tescil kavramı bu madde ile geniş anlamda düzenlenmiş, tadil ve terkini de kapsamıştır. 

Tescili mecburi olup da kanuni şekilde ve müddeti içinde tescilini istememiş olanlar hakkında, TTK’nun 34 üncü maddesinin sicil memuruna yüklediği görevler çerçevesinde TTK’nın 34 ve 35 inci madde hükmünün işletilmesi esastır. (1985/45 Sayılı Genelge )

Baş'a  Dönüş


53- Sicil İşlemleri İlçe Merkezlerinde Kurulu Bulunan Odalarda  da Yapılabilir mi? 

507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanununun 114 üncü maddesi hükmü gereği, esnaf ve sanatkarların sicillerinin sağlıklı ve güvenli bir şekilde tutulması ve yayınlanması amacıyla her il merkezinde ticaret davalarına bakan asliye hukuk mahkemeleri nezdinde o ili kapsamak ve il sınırları içinde çalışmak üzere “Esnaf ve Sanatkar Sicili” kurulduğundan, Kanundaki bu hüküm çerçevesinde ilçe merkezlerindeki odalarda sicil işleminin yapılması hukuken mümkün değildir. 

Baş'a  Dönüş


54- Sicil Kayıtlarının Silinmesinde, Vergi Kaydının Olmaması Esas Alınabilir mi? 

Esnaf ve sanatkarlar siciline ve esnaf ve sanatkarlar odasına kayıt için vergi kaydının aranması zorunluluğu olmadığından, tek başına, bu sebeple oda ve sicil kayıtların silinmesi de mümkün değildir. 

Ancak, üyenin mesleki faaliyetini sürdürüp sürdürmediğinin yetkili organlarca araştırılması ve üyenin faaliyetini sürdürmediğinin hukuken geçerli ve yetkili belge ile ispat edilmesi durumunda sicil ve oda kaydı silinmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Ayrıca, önce sicildeki kaydın, bilahare odadaki kaydın silinmesi 507 sayılı Kanunun amacına uygun düşmektedir.
 

Baş'a  Dönüş


55- Esnaf ve Sanatkar Sicili Harçlarından Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliklerine Pay Verilecek midir? 

Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’nun 114 üncü maddesi hükmü gereği olarak, Ticaret davalarına bakan Asliye Hukuk Mahkemeleri nezdinde ve sadece il merkezinde, o ilin tümünü kapsamak ve il sınırları içinde faaliyette bulunmak üzere Esnaf ve Sanatkarlar Sicili kurulmuştur. Esnaf ve Sanatkarlar Sicilleri ile ilgili her türlü uygulama, bugün illerde faaliyet gösteren Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliklerinin organik bünyesi içinde yapılmakta ve yürütülmektedir. Kanundaki bu hükmün özelliği dikkate alınarak, Ticaret Odalarının aksine sicil harçlarıyla ilgili ödemelerin yapılmasında, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 27/01/1998 tarihli ve 68 sayılı genelgesiyle, muhatap olarak Esnaf ve Sanatkarlar Odaları değil, Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birlikleri alınmıştır. Bu arada Türk Ticaret Kanunu’nun 26 ila 40 ıncı maddesinde değişiklik yapan 559 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesi gereğince, yasanın yürürlüğe konduğu 27/06/1995 tarihinden itibaren sicil harçlarındaki payların ödenmesi, anılan bu yasa gereği olduğundan, gerekli toplu ödemenin ilgili meslek kuruluşu olan Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliklerine yapılması gerekmektedir. 

Baş'a  Dönüş


56- Bir Kişinin Hem Esnaf ve Sanatkarlar Siciline, Hem de Ticaret Siciline Kayıtlı Olması Mümkün müdür? Bu Durumda İzlenecek Hukuki Prosedür nedir?

507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’nun “Odaya Kayıt” başlıklı 5 inci maddesinin 2 nci fıkrası; “Esnaf ve sanatkarlar odasına kayıtlı olanlar, ticaret sanayi veya deniz ticaret odalarına kaydedilemezler; ticaret, sanayi veya deniz ticaret odalarına kayıtlı bulunanlar ise, esnaf ve sanatkarlar odasına kayıt edilemezler” şeklindedir. 

Yasanın bu amir hükmü gereği olarak; çalıştığı tek bir mesleki faaliyet nedeniyle tacir veya sanayici sıfatıyla ticaret veya sanayi odalarına kayıtlı olanlar esnaf ve sanatkarlar sicili ve odasına kayıt edilemezler. Bir şahsın farklı mesleki faaliyetleri yürütmesi durumunda ise; bu mesleki faaliyetin biri, tacir veya sanayici kapsamında, diğeri de esnaf ve sanatkar kapsamında kabul edilen faaliyetlerden olması gibi istisnai hallerde ticaret veya sanayi odasına kayıt olunabileceği gibi, esnaf ve sanatkarlar sicili ve odasına da kayıtları mümkündür. 

Mesleki faaliyetler nedeniyle, esnaf ve sanatkarlar ile tacir ve sanayici ayrımını yapmak konusunda bir anlaşmazlık söz konusu ise, o takdirde 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanununun “Belirleme Koordinasyon Kurulu ve Anlaşmazlıkları Çözümleme Komiteleri” başlıklı 6 ncı maddesi çerçevesinde işlem yapılacaktır. 

Baş'a  Dönüş


57- Esnaf ve Sanatkarlarca Tutulan Defterlerin Yıl Sonu Tasdiki Sırasında; Noterlerce, Sicil Tasdiknamesinin Aranması Gerekli midir?

Bilindiği üzere Türkiye Noterler Birliğinin 12/12/1997 tarih ve 67 sayılı genelgesi uyarınca, tüm noterlerin defter tasdiki sırasında, esnaf ve sanatkarlardan sicil tasdiknamesi ibraz etmelerini istemeleri zorunluluğu getirilmiş, bu bağlamda Konfederasyonumuzun 99/91 sayılı genelgesi yayınlanmıştır. 

Ancak bazı noterlerin, Noterler Birliği ve Adalet Bakanlığı aleyhine Noterler Birliğinin söz konusu genelgesinin iptali için açtığı dava sonucunda, Danıştay 8. Dairesi 1997/6185 sayılı Esas ve 1999/2076 sayılı Kararıyla dava konusu genelgenin, “Defter onay işlemleri sırasında, noterlerce esnaflardan sicil tasdiknamesi aranacağına” ilişkin kısmı iptal edilmiştir.

Bu durumda esnaf ve sanatkarlarca tutulan defterlerin yıl sonu tasdiki sırasında, noterlerce Esnaf ve Sanatkar Sicil Tasdiknamesinin aranacağı yolundaki Adalet Bakanlığı’nın talimatı uyarınca; Türkiye Noterler Birliğinin yayımladığı 12/12/1997 tarih ve 67 sayılı genelge ve Konfederasyonumuzun buna bağlı olarak çıkardığı 99/91 sayılı genelgesi  halen yürürlükte olup, konuya ilişkin Adalet Bakanlığı’nın Konfederasyonumuza muhatap 07/08/2000 tarih ve B03OHİG0000007/012903 sayılı  yazısında da bu husus teyid edilmektedir (11/08/2000 tarih ve 62 sayılı genelge). Dolayısıyla bu konuda tereddüde düşen veya kasten talimatı uygulamak istemeyen noterlere hukuki durumun uygun lisan ve üslupla anlatılması, tüm bunlara rağmen genelgelere uymayan noterlerin öncelikle bağlı bulundukları Türkiye Noterler Birliği’ne ve Cumhuriyet Savcılıklarına durumun bildirilmesi gerekmektedir.

Baş'a  Dönüş


58- Ölen Üyelerin Geride Kalan Mirasçıları Harç ve İlan Bedelini Yatırıp Sicil Terkin İşlemlerini Yerine getirmediğinden, Sicil Kayıtları Güncelleştirilememektedir. Bunun İçin, Yalnız Ölen Üyeler Açısından Bu Yükümlülükler Yerine Getirilmeden Sicil Terkin İşlemi Yapılamaz mı ? 

507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’nun 120 nci maddesinde; esnaf ve sanatkarların kayıt ve tescil harçlarının tutarının da 492 sayılı Harçlar Kanunu’na göre hesaplanacağı düzenlenmiştir. 

507 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan “Esnaf ve Sanatkar Sicil Yönetmeliği” ile “Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Sicil Gazetesi Yönetmeliği”nde sicil işlemleri ve sicil gazetesi konularında uygulama usul ve esasları düzenlenmiştir. 

Ölen oda üyelerinin geride kalan mirasçılarının 492 sayılı Harçlar Kanunu’na göre harcını yatırması ile Esnaf ve Sicil Gazetesi ilan ücretinin alınması Kanun açısından yasal bir zorunluluktur.

Uygulamada sorununuzun çözüme kavuşturulabilmesi ancak tüm bu kanun ve yönetmeliklerde yapılacak bir değişiklikle mümkün olacağından, hiyerarşik denetimine tabi olduğumuz Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na bu konulardaki endişelerimizi sık sık dile getiriyor olmamıza rağmen, bugün açısından hukuken geçerli olanı uygulamaktan başka bir çözüm yoktur.


Baş'a  Dönüş
 

 


 

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu
Adres : Tunus Caddesi No: 4 06680 Bakanlıklar - Ankara
Tel : 0312- 418 32 69 (Pbx)      Fax: 0312- 425 75 26
info@tesk.org.tr