Bir kısım odalarımızın katılma payına tabi olmayan gayrisafi gelirleri payına tabi olmayan gayrisafi gelirlerden katılma payı talep ettikleri anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere 507 Sayılı Kanun'un Ek-5'inci maddesinde; odaların birlik ve federasyonlara katılma payı,yıllık gayrisafi gelirlerinin % 5'i,birlik ve federasyonların Konfederasyona katılma payları yine yıllık gayrisafi gelirlerinin % 5'i olarak hükme bağlanmıştır.

507 Sayılı Kanunda yıllık gayrisafi gelirin tanımı yapılmadığından,bu hususta 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun ortalama kar hadleri ve kar/zarar tablosu düzenleme uygulamaları esas alınmak suretiyle yıllık gayrisafi gelir veya gayrisafi kazanç,emtia imal ve ticareti ile hizmet işletmelerinde,imal edilen veya satın alınan emtia ve hizmetin maliyet bedelinin satış tutarından tenzilinden sonra geriye kalan kısım olarak tespit edilmektedir.

Nitekim,Gelir ve Kurumlar Vergisi beyannamelerinin eki ortalama kar haddi föyü ile tek düzen muhasebe sisteminin kar ve zarar cetvelinde gayrisafi gelirler veya gayrisafi kazançlar imal edilen veya alım ve satımı yapılan emtianın maliyet bedelleri amtia satış tutarlarından düşülmek suretiyle tespit edilmektedir.

Bu açıklamalar karşısında katılma payına tabi gayrisafi gelirler arasında önemli yer tutan basılı kağıtların gayrisafi geliri bir önceki dönemden devreden basılı kağıtların maliyet bedeli ile dönem içine satın alınan basılı kağıtların maliyet bedelleri tutarı dönem içinde satışı yapılan basılı kağıtların satış tutarı ile bir sonraki döneme devreden basılı kağıtların maliyet bedelleri toplamından düşürülmek suretiyle tespit edilecektir.

ÖRNEK: Dönem başında mevcut basılı evrak :10.000.000.- Dönem içnde satın alınan basılı evrak :400.000.000.-

TOPLAM :410.000.000.-

Dönem içinde satılan basılı evrak :670.000.000.- Dönem sonunda mevcut basılı evrak : 30.000.000.-

TOPLAM:700.000.000

Basılı evrak gayrisafi geliri (700.000.000=)290.000.000.-

Plaka gayrisafi gelirleri de aynı şekilde tespit edilecektir.zira basılı kağıt ile plaka alım satımı emtia ticareti niteliği taşımaktadır. Gelir-Gider defteri tutan çoğu oda ve birliklerimizin değerli kağıtlar alım satımı yaptıkları,değerli kağıtların satış tutarını da gayrisafi gelirleri arasında gösterdiklerinden katılma payı ödedikleri veya değerli kağıtlar satıl tutarları üzerinden katılma payı talep edildiği anlaşılmıştır.

Bilindiği gibi değerli kağıtlar Deftarlık muhasebe müdürlüklerinden veya mal müdürlüklerinden peşin para ile satın alınıp karsız satılması yasa gereği olduğundan değerli kağıtların gayrisafi geliri oluşmamakta, doyayısıyle satış tutarı da katılma payına tabi bulunmamaktadır.

Diğer taraftan 507 Sayılı Kanun'un Oda,Birlik,Federasyon ve Konfederasyon'un gelirleri arasında gayelerinin tahakkukunu sağlamak için kurulacak kurumlar gelirleri de sayılmıştır.

Buna göre, oda,birlik,federasyon ve Konfederasyonun iktisadi amaçlı işletme kurabilecekleri belirtilmektedir.

5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1/D ve 5'inci maddelerinde ,dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisine tabi tutulmuştur. Bu hükümler karşısında oda,birlik,federasyon ve Konfederasyonun kuracakları her türlü iktisadi işletmeleri kurumlar vergisine tabi bulunmaktadır.

Ancak,Danıştay 3'üncü Dairesi'nin 23.02.1990 tarihinde verdiği E.19891401,K.1990/650 sayılı kararında;meslek odalarının ortaklar arası dayanışmaya yönelik olarak derneğe (odaya) ait konferans salonunun sadece üyelere az bir ücretle kiraya vermesinin bu faaliyetin ticari bir iş ve ticari işletme sayılmadığına karar vermiştir.

Yine aynı kararda, "derneğin gelir-gider cetvelinin gelirler bölümünde kurtarıcı araç gelirlerinin yer almadığı ayrıca dernek yönetim kurulunun kurtarıcı aracın sadece dernek üyelerine ücretsiz olarak tahsisine karar verdiği anlaşıldığı" gerekçesiyle aksine karar veren vergi mahkemesi kararını bozmuştur.

Danıştay üçünçü dairesinin bu görüşüne göre,mesleki kuruluşlarımızın ortaklar arası dayanışmaya yönelik ambülans,kurtarıcı,düğün salonu gibi sosyal amaçlı ve sırf masrafını karşılayacak kadar üyelerden az bir ücret alması halinde bu işletmelerin kurumlar vergisine tabi tutulmayacağı anlaşılmaktadır.

Bunun dışında,yani üyeler dışındaki kişilere verilen hizmet karşılığında ücret alınması,bu işletmelerden kar elde edilmesi durumunda Kurumlar Vergisi'ne tabi olacağı ve ona göre tedbir alınması gerektiği açıktır.

Nitekim Danıştay Dördüncü Dairesi'nin 15.06.1989 tarihli ve E.87/144,K.89/2790 sayılı kararında, "tüzel kişiliğe sahip,müstakil muhasebesi bulunan çiftçilere zirai ilaç,alet ve gübre gibi emtia alıp satan ve bu satıştan da belli bir oranda kar sağlayan ziraat odalarının bu faaliyetleri nedeniyle kurumlar vergisinden muaf tutalamayacağı" karar altına alınmıştır.

Bu hükümler ve Danıştay kararları karşısında mesleki kuruluşlarımızın 507 Sayılı Kanunda belirtilen kuruluş amaçları dışındaki iktisadi işletmeleri kurumlar vergisine tabi olduğundan bu kuruluşlara bağlı olarak kuracakları kuruluşların ayrı tüzel kişiliği,sermayesi ve muhasebesi olacağından,bu kuruluşlardan elde edilen safi gelirleri bağlı olduğu oda,birlikve federasyonun katılma payına tabi gayrisafi gelirleri arasında gösterilmesi ve iktisadi işletmelerin net gelirleri üzerinden katılma payı ödenmesi gerekir.

Bunların dışında kalan kayıt ücretleri,yıllık aidatlar,bağış ve yardımlar,imtihan harçları gibi maliyeti olmayan sair hizmet ve muhtelif gelirler doğrudan doğruya katılma payına tabi gayrisafi gelir unsurlarını oluşmakta olup,bu şekilde tespit ve beyan edilecek,gayrisafi gelirlerden herhangi bir gider indirimi yapılmayacaktır.

Bilgi edinilmesini ve gereğinin ona göre yapılmasını rica ederiz.