Bilindiği üzere, kamu oyunun gündeminde günlerce tarşılan Ekonomik Denge için 3986 sayılı Kanunla getirilen 07.05.1994 günlü ve 21927 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni ek vergilerden esnaf ve sanatkarımızı ilgilendirenler aşağıda açıklanmıştır.

1 - Ekonomik Denge Vergisi :

a) Kazanç ve iratlarını yıllık beyanname ile beyan eden gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri 1993 takvim yılına ait olup,1994 yılında verdikleri beyannamede bildirdikleri matrahlar üzerinden % 10,

b) Ücret geliri elde eden ve 1993 takvim yılında elde ettikleri ücretlerinin vergi matrahı toplamı 600.000.000 Lira'yı aşan ücretlilerin ( yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler dahil ) ücret matrahları üzerinden % 10,

c) Ticari ve mesleki kazançları götürü usulde vergiye tabi gelir vergisi mükelleflerinin 1994 takvim yılına ilişkin götürü matrahları üzerinden % 10,

d) Daha önce götürü usulde vergilendirilmekte iken, bu Kanunun yayımladığı 07.05.1994 tarihinde gerçek usulde vergilendirilen ve 1994 takvim yılı için henüz gelir vergisi beyannamesi vermemiş olan mükelleflerin vergi matrahı, götürü usule tabi iken girdiği sınıf ve derecenin 1994 yılındaki götürü matrahları üzerinden % 10,

Oranında Ekonomik Vergisi alınacağı öngörülmüştür.

Yıllık beyanname ile beyan edilen gelir vergisi matrahının ücret gelirine isabet eden 600.000.000 Lira'nın altında kalan ücret gelirleri bu vergiden istisna edilmektedir.

Örnek : 1993 takvim yılına ait 1994 Mart ayında verilen yıllık beyannamede bildirilen; 150.000.000.-TL.ticari , 130.000.000.-TL. gayrimenkul sermaye iradı, 300.000.000.-TL. ücret gelirlerinden oluşan 580.000.000.-TL.vergi matrahın ticari kazanca ait 150.000.000.-TL. ile 130.000.000.-TL.irat toplamı 280.000.000.-TL.matrah üzerinden % 10 nispetinde 28.000.000.-TL. vergi ödenecek, 600.000.000.-TL.'nın altında kaldığı için 300.000.000 Lira ücret matrahı üzerinden vergi ödenmeyecektir.

Ekonomik Denge Vergisi aşağıda belirtilen sürelerde beyan üzerine veya idarece hesaplanarak ödenecektir.

- 1993 takvim yılına ait olup, 1994 yılının Mart ve Nisan aylarında verilmesi gereken gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten ( 7.5.1994 ) itibaren bir ay içinde,

- Kanuni beyanname verme süresi başlamamış ise beyanname verme süresi içinde,

Ayrı bir beyanname ile beyan edilerek,verginin ilk taksiti beyanname verme süresi içinde, diğer taksitleri Temmuz, Eylül, Kasım ve Aralık aylarında, kanuni beyanname verme süresi başlamamış olanlarda ise ilk taksiti beyannamenin verildiği ayda, diğer taksitleri de bu ayı takip eden ikinci, dördüncü, altıncı ve yedinci aylarda olmak üzere,beş eşit taksitte ödenecektir.

Götürü usule tabi gelir vergisi mükelleflerinin götürü matrahlarıüzerinden hesaplanan Ekonomik Denge Vergisi, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren (7.5.1994 tarihinden ) bir ay içinde vergi dairesince hesabedilerek ilk taksiti bu süre içinde, diğer taksitleri Austos, Eylül Ekim ve Kasım aylarında olmak üzere beş esit taksitte ödenecektir.

1993 takvim yılı ücretlerinin vergi matrahı 600.000.000.-Lira'yı aşan ücretlilerin bu ücretleri için hesaplanacak olan Ekonomik Denge Vergisi, ücretlerin bu Kanunun yayımı tarihinde kendilerine ücret ödemesinde bulunan işverene, 1993 yılında elde ettiği ücretlerinin gelir vergisi matrahını bildirecekler;işverenlerce bu Kanunun yayımı tarihinden sonra yapılan ücret ödemelerinden;birinci taksiti ilk aya ait ücretten, ikinci taksiti üçüncü aya ait ücretten, üçüncü taksiti de beşinci aya ait ücretten tevkif edilmek suretiyle üç eşit taksitte ödenecektir.

Muhtasar beyanname veren işverenler, tevkif suretiyle kestikleri bu vergiyi, muhtasar verme süresi içinde beyan ederek, aynı süre içinde ödeyeceklerdir.

2 - Net-Aktif Vergi:

a) Bilanço usulünde defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin 1993 takvim yılı sonu itibariyle düzenledikleri bilançolarındaki yer alan net aktifleri veya bunların 1993 yılındaki gayrisafi hasılatları,

b) İşletme hesabı esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri ile serbest meslek erbabının, 1993 yılı hesap dönemi sonu itibariyle çıkardıkları envanter ve amortisman kayıtlarında yer alan varlıklar veya bunların 1993 yılındaki gayrisafi hasılatları Net Aktif Vergisine tabi olmaktadır.

Adi ortaklık, adi komandit şirket veya kollektif şirketin vergisi bu ortaklık ve şirketlerce ödenecektir.

Net aktiften maksat, bilançonun aktifinde yer alan işletme varlıklardırNazım hesaplarda gösterilen tutarlar varlık addolunmaz.

İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar ile serbest meslek erbabının dönem sonundaki emtia mevcudu ile amortismana tabi iktisadi kıymetlerin net değerleri, bunların net aktiflerini oluşturur.

Bu Kanuna göre ek motorlu taşıt vergisine tabi olan taşıtlar, net aktifin tespitinde dikkate alınmaz.

Gayrisafi hasılat ise, 1993 yılı hesap dönemi sonunda düzenlenen gelir tablosunda yer alan, satılan mal veya hizmetler karşılığında alınan veya tahakkuk ettirilen tutarları ifade etmektedir.

Net Aktif Vergisinin Matrahı ve Oranı :

Bilanço usulünde defter tutan mükelleflerin bilançolarının aktifinde, işletme usulünde defter tutan mükelleflerin envanterlerinde yer alan varlıkların net değeri veya bunların dönem içindeki gayrisafi hasılatları bu verginin matrahını oluşturmaktadır.

Varlıkların net değeri, Vergi Usul Kanunu'na göre değerlenmiş varlıkların değerinden sadece ayrılmış amortisman ve karşılıkların indirilmesi sonucu bulunan değer esas alınacaktır.Gayrisafi hasılat ise, toplam satış tutarlarından, sadece satış indirimleri (satış iskontoları) düşülmek suretiyle hesaplanacaktır.Gelir Vergisi Kanunu'nun 42'nci maddesi uyarınca faaliyet gösterenlerin net aktif değerlerinin hesaplanmasında, yıllara sari inşaat işleriyle ilgili olarak aktifleştirdikleri inşaat ve onarma faaliyetlerinden sadece 1993 yılı hesap dönemine ilişkin olanları dikkate alınacaktır.

Net aktif vergisinin oranına gelince, net aktif değerleri üzerinden % 1.3, gayrisafi hasılat üzerinden serbest meslek erbabından % 2, diğer mükelleflerde % 05 olup, bu oranların yukarıda belirtilen matrahlara uygulanması suretiyle bulunan tutarlardan yüksek olanı bu verginin matrahına esas alınır.Mükelleflerin, net aktif değerleri veya gayrisafi hasılatları üzerinden ödeyecekleri bu vergi, beyan edilen matrahları ne olursa olsun, 10 Milyon Lira'dan az olmayacaktır.

Net Aktif Vergisi Beyannamesi verilmesi,verginin hesaplanması ve ödenmesi :

Mükellefler,net aktif vergisini, gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olarak bağlı bulundukları vergi dairelerine, adi ortaklıkalr, adi komandit şirketler ve kollektif şirketler ise, katma değer vergisi bakımından bağlı oldukları vergi dairelerine, Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde verecekleri beyannamelerle tarh ve tahakkuk ettireceklerdir.Verilecek beyannameye 1993 yılı hesap dönemine ait bilançonun ve 1993 yılı hesap dönemi gelir tablosu veya işletme hesabı özeti,serbest kazanç özeti ve envanter listesinin eklenmesi zorunlu tutulmaktadır.

Net aktif değerlerinin 10 Milyar Lira'yı veya gayrisafi hasılat tutarının 30 Milyar Lira'yı aşması halinde, bilanço ve gelir tablosunun mali tabloların çıkarılmasına ait usul ve esaslara uygun olarak düzenlendiği ve bu tablolara göre net aktif veya gayrisafi hasılat tutarının doğru hesaplandığı konusunda, aktif toplamı 10-50 Milyar Lira veya gayrisafi hasılat tutarı 30-150 Milyar Lira arasında olanları serbest muhasebeci mali müşavirlere ve bu rakamları aşanları yeminli mali müşavirlere olmak üzere yetki almış meslek mensuplarına rapor düzenlemeye ve bu konuya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.

Net Aktif Vergisi, ilki beyanname verme süresi içinde, diğerleri 1994 yılının Ağustos, Ekim, Aralık ve 1995 yılının Şubat aylarında olmak üzere beş eşit taksitte vergisinin tarhına yetkili vergi dairesine ödenecektir.

3 - Ek Gayrimenkul Vergisi :

Sahip olunan konutlardan bürüt alanı 150 M2'yi geçmeyen ve mükellefçe seçilen bir tanesi bu vergiden istisna edilmiştir.Emlak Vergisi Kanununda yer alan daimi ve geçici muaflıklar ile istisnalar, bu vergi için de geçerlidir.Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bina ve arsadan dolayı emlak vergisi mükellefi olanlar, bu verginin de mükellefi olup, bu vergi, Emlak Vergisi Kanununda yazılı matrahlar ve nispetler üzerinden hesaplanacak, emlak vergisi için verilen beyanname bu vergi içinde verilmiş sayılacaktır.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar emlak vergisi beyannamesini vermiş olanlar için emlak vergisi bildirimleri üzerinden belediyelerce ek gayrimenkul vergileri hesaplanarak, hesaplanan bu vergiler tebliğ ve tahakkuk etmiş sayılmaktadır.Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra emlak vergisi beyannamesi verilmesi halinde, beyannamede bildirilen matrahlar üzerinden ayrıca emlak vergisi kadar da ek gayrimenkul vergisi tahakkuk ettirilecektir.Beyanname verme süresi içinde tarh ve tahakkuk ettirilen bu verginin ilk taksiti beyanname verme süresi içindei diğeri emlak vergisi ikinci taksitinin ödeme süresinde olmak üzere iki eşit taksitte ödenecektir.

Bilindiği üzere, 1994 yılı emlak vergisi genel beyan döneminde, beyanname süresi Mart-Mayıs ayları olup, ek gayrimenkul vergisinin birinci taksitinin ödeme süresi de en geç Mayıs ayı, ikinci taksitin ödeme süresi de Kasım ayı bitiminde sona ermektedir.Arsalar ile bürüt faydalı alanı 150 M2'yi geçen konutların tamamı ek gayrimenkul vergisine tabi olmaktadır.

4- Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi :

Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun I, II, III ve IV sayılı tarifelede vergiye tabi olan ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ilgili sicillerde kayıt ve tescilli bulunan taşıtlardan; yolcu ve yük taşımacılığında kullanılan hariç,(ticari işletmeye dahil olan ve ticari taşımacılık faaliyetinde kullanılmayanlar dahil) olmak üzere, değeri 500.000.000 Lira'yı geçenlerin değerinin % 4'ü, 1.000.000.000 Lira'yı geçenlerin değerinin & 8'i oranında ek motorlu taşıtlar vergisine tabi olmaktadır.197 sayılı Kanunda yer alan tarifeler, mükellefler, mükellef, istisna ve muafiyet hükümleri bu vergi için de geçerli sayılmaktadır.

Hesaplanan vergi, 1.7.1994 tarihinde taşıtların kayıt ve tescillerinin yapıldığı yerlerin vergi dairelerince tahakkuk ve tebliğ edilmiş sayılacak ve 31.7.1994 tarihine kadar motorlu taşıtlar vergisi ikinci taksiti ile birlikte ödenecektir.Taşıtın değeri, 31.12.1993 tarihi itibariyle, motorlu kara taşıtlarında kasko sigortasına esas değeri, diğer taşıtlarda ise, varsa sigortasına esas değeri, sigortası bulunmayanlarda da rayiç (piyasa fiyatı) bedeli olacaktır.

Motorlu Kara taşıtları dışındaki kalan taşıtların sigortasına esas değerinin veya rayiç bedelinin, taşıtların kayıt ve tescillerinin yapıldığı yerin vergi dairesine, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içerisinde beyanname ile beyan edilecektir.

Beyanname verilmemesi veya rayiç bedelin düşük bildirildiğinin tespiti halinde taşıtın değeri, takdir komisyonlarınca takdir edilecektir.Bu Kanuna göre ödenen vergiler, gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılmamakta, hiçbir vergiden mahsup edilmemekte ve mükellefe iade olunmamaktadır.Ancak Türkiye Millet Meclisi veya Bakanlar Kurulu üyelelerinin bu kanuna göre beyan edecekleri ücret matrahları üzerinden ödeyecekleri % 10 oranındaki Ekonomik Denge Vergilerini mahsup yoluyla geri alabilecekleri öngörülmektedir.Bu Kanuna göre ödenecek vergilere ilişkin usul ve esaslar ile verilmesi gereken beyannamelerin şekil, muhteva ve eklerini belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkili bulunmaktadır.

Bu hüküm karşısında, ilgili mükelleflerin bağlı bulundukları vergi dairelerinden, bu vergilerle ilgili gelişmeler ve uygulamalar hakkında bilgi edinmelerini ve uygulamada cezalı duruma düşmemelerini tavsiye etmekteyiz.Yine, tarh dönemi geçtikten sonra da Kanunda yer alan vergilerle ilgili olarak bulunacak matrah farkları üzerinden de ikmalen ve resen cezalı tarhiyat yapılabileceği hükme bağlanmıştır.

5 - Bu Kanun ile, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nda yapılan değişikliktr; 1.1.1994 tarihi itibariyle geçerli olan maktu harçlar % 100, nispi harçlar % 20 oranında artırılmış bulunmaktadır.

6 - Bu Kanun ile, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nda yapılan değişiklikte; Bu Kanuna ekli(I) sayılı tablodaki 1.1.1994 tarihinden geçerli olan Maktu vergiler % 100, nispi vergiler % 20 oranında artırılmıştır.Bu Kanunun yürürlüğe girdiği 7.5.1994 tarihinden itibaren, esnaf ve sanatkarlarımızın, mesleki kuruluşlarımızın, kooperatif, şirket gibi işletmelerin işletmelerine konu olabilecek;

- Bankalar veya ticarethaneler arasındaki münakale, tediye, irsal, teslim ve tahsil emirlerinin damga vergisi 2.800 Lira'ya,

- Avans makbuzları binde 6' ya,

- Maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, ikramiye, harcırah vesaire gibi her ne ad ile olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar için verilen makbuzlar ve tediyeye ilişkin kağıtlar binde 4.8' e,

- Yıllık gelir vergisi beyannameleri 17.600 Lira,

- Kurumlar Vergisi beyannameleri 35.600 Lira'ya,

- Muhtasar beyannameler 11.600 Lira'ya,

- Diğer beyannameler 2.800 Lira'ya,

- Ticari senetler binde 6' ya, yükseltilmiştir.

Bilgilerinizi ve gereğini rica ederiz.