30 Aralık 1993 tarih ve 21804 sayılı resmi gazetede yayımlanan 3946 sayılı kanun ile 31 Aralık 1993 tarih ve 21805 sayılı resmi gazetede yayımlanan bakanlar kurulu kararları ile getirilen çeşitli düzenlemeler (vergi defter tutma hadleri, çöp vergisi uygulaması, bağkur sağlık sigortası primi vs.)aşağıda sırasıyla özetlenmektedir.

DEFTER TUTMA HADLERİNE İLİŞKİN

93/5107sayılı Kararnamenin Eki Uyarınca 1994 yılında uygulamaya esas alınacak olan defter tutma hadleri aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

Buna göre,

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının,

a ) (1) numaralı bendinde yer alan ve 19/12/1992 tarihli ve 92/3898 sayılı kararnamenin eki uyarınca uygulanmakta olan,

720.000.000 Lira...........1..000.000.000 Lira’ya

864.000.000 Lira...........1.200.000.000 Lira’ya

b) (2) numaralı bendinde yer alan ve 19/12/1992 tarihli ve 92/3898 sayılı Kararnamenin eki uyarınca uygulanmakta olan,

360.000.000 lira ...........500.000.000 lira’ya

c) (3) numaralı bendinde yer alan ve 19/12/1992 tarihli ve 92/3898 sayılı kararnamenin eki uyarınca uygulanmakta olan,

720.000.000 lira .............1.000.000.000 liraya yükseltilmiştir.

Bu hadler 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunun 2’nci ve değişik 6’ncı maddeleri ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 12 ve 17 nci maddelerinin uygulanması bakımından Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayicinin ayırımına dair esasların uygulanmasına ilişkin hadlerdir.

Bu itibarla esnaf ve sanatkarı ile tüccar ve sanayicinin ayrımında uygulanacak kıstaslar yeniden belirlenmiştir.Buna göre “Koordinasyon Kurulu”nca tespit ve yayımlanacak Esnaf ve Sanatkar kollarına dahil olupta gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayelerinden ziyade bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve vergi usul kanunun 177 nci maddesinin 1’inci fıkrasının 1 ve 3 numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını 2 nolu bentte belirtilen miktarın tamamını aşamayanların esnaf ve sanatkar sayılacaklardır.

Vergi Usul Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci maddede belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılacakları kabul edilmiştir.

Ayrıca 232 nci maddede yer alan fatura düzenleme haddi 1.000.000.- liradan 2.500.000.- liraya çıkarılmıştır.

II- GELİR VERGİSİ KANUNUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

Götürü usulde vergiye tabi esnaf ve sanatkarı yakından ilgilendiren ve 30.12.1993 tarihli mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak 1.1.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3946 sayılı Kanunla değişen 193 sayılı Gelir Vergisi kanununda yapılan önemli gördüğümüz değişikliklere ilişkin yeni hükümler aşağıda açıklanmıştır.

1- 31.12.1993 tarihli ve 21805 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 1.1.1994 tarihinde yürürlüğe giren 30.12.1993 tarihli ve 93/5142 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında;

Ankara, İstanbul ve İzmir illerinde her türlü emtia imalatı ve alım satımı her türlü inşaat işi ile uğraşanlar ile mücavir alanlar dahil olmak üzere kalkış veya varış noktası büyükşehir belediye sınırları içinde olan motorlu araçlarla yolcu ve yük taşıyan mükelleflerin 1 ocak 1994 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilecekleri hükme bağlanmıştır.

Bu karar hükmüne göre götürü usulden gerçek usulde vergilendirilecek Ankara İstanbul ve İzmir illerinde faaliyette bulunan her türlü emtia imalatı ve alım satımı ile her türlü inşaat işi ile uğraşanlar ve büyükşehir belediye sınırları içinde olan motorlu araçlarla yolcu ve yük taşıyan mükelleflerin 1.1.1994 tarihinden itibaren tutacakları defterlerin noterlerde tasdikine ve kullanacakları belgelerin basımına ve mükellefiyetinin kaydına ilişkin olaraK 1 Şubat 1994 tarihine kadar süre tanınmıştır.

Yine sözkonusu kararda 1 Şubat 1994 tarihine kadar götürü usulden gerçek usulde mükellefiyet kaydını yaptıracak olan mükelleflerin defterlerini tasdik ettirmesi düzenleyecekleri belgelerin basılmaması ve zamanında düzenlenmemesi fiilleri nedeniyle herhangi bir ceza kesilmeyeceği belirtilmiştir.

Bilindiği üzere hayat standardı temel gösterge yutarı faaliyetin yapıldığı takvim yılı sonunda geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarının 1. Sınıf mükellefler için 3.1 katı,2. sınıf mükellefler için 1.8 katı, serbest meslek erbabı için 2.8 katıdır.

2- 193 sayılı gelir vergisi kanunun 46 ncı maddesinde yer alan götürü safi kazanç tutarlarının (vergi matrahının ) hesaplanmasına esas alınacak oranlar mücavir alan sınırları dahil olmak üzere aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir

Büyükşehir Kalkınmada Kalkınmada

Belediye 1. Derecede 2. derecede

Normal sınırları öncelikli öncelikli

Dereceler yörelerde içinde yörelerde yörelerde

5 % 15 % 22 % 8 % 10

4 % 30 % 45 % 15 % 20

3 % 50 % 75 % 25 % 30

2 % 90 % 135 %45 %60

1 % 140 % 210 %70 % 100

Münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerde işyeri bulunan ve faaliyet gösteren mükelleflere yukarıda belirtilen oranlara göre hesaplanan safi kazanç tutarları yöreler itibariyle % 70 oranında indirimli olarak uygulanacaktır.

Yukarıda belirtilen oranlara göre götürü safi kazanç tutarlarının hesabında takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarı esas alınmaktadır.

1.1.1994 tarihi itibariyle sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin aylık brüt tutarı 2.497.500 lira yıllık brüt tutarı 29.970.000 lira olduğuna göre belirtilen oranlara ve yörelerde 1994 takvim yılı için tesbit olunacak götürü safi kazanç tutarları dereceler itibariyle aşağıda hesaplandığı gibi olacaktır.

Yukarıda belirtilen vergi matrahının % 25’i ödenecek yıllık götürü gelir vergisi olacaktır.

3- 193 sayılı gelir vergisi nin 48 inci maddesinin 1-9 numaralı bentlerinde yer alan yıllık alış satış ve hasılat hadleri 31.12.1993 tarihi itibariyle büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için % 50 oranında artırılmıştır.

4-31.12.1993 tarihli ve 21805 sayılı resmi gazetede yayımlanan 93/5143 sayılı bakanlar kurulu kararında gelir vergisi kanunun mükerrer 120 nci maddesine göre alınmakta olan % 30 geçici vergi oranı 1.3.1994 tarihinden itibaren verilecek gelir vergisi beyannameleri üzerinden tahakkuk ettirilecek geçici vergi için uygulanmak üzere % 50 ye yükseltilmiştir.

5- 31.12.1993 tarihli ve 21805 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 93/5146 sayılı bakanlar kurulu kararında;

a) Gelir vergisi kanunun 21 inci maddesindeki mesken kira gelirlerinin 3.600.000 liralık istisna haddi 1993 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 6.000.000 liraya yükseltilmiştir.

b) Gelir Vergisi Kanunun geçici 35 inci maddesine 3946 sayılı kanunun 27 nci maddesiyle (f) bendinde ilk defa işe başlayan götürü usule tabi mükellefler işe başlanılan yılda götürülük şartlarını haiz olup halen götürü usulde vergiye tabi olanlardan kendi isteği ile götürü usulden gerçek usule geçen mükellefler gerçek usule geçtiği yıldan itibaren üç yıl süreyle faaliyette bulunulan yörede uygulanan temel gösterge tutarının yarısının uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Bu hükümden yararlanmak isteyen mükelleflerin götürü usulde kayıtlı bulunduğu vergi dairesi müdürlüğüne dilekçeyle 1.2.1994 tarihine kadar başvuruda bulunmaları gerekmekte olup özellikle Ankara, İstanbul ve İzmir illerinde götürü usulden gerçek usule geçirilen esnaf ve sanatkarlarımızın bu hükmünden faydalanmaları menfaatleri icabı olduğundan ihmal etmemelerini öneriyoruz.

Bu hükme ilişkin yasa 30.12.1993 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe geç girmesi ve 31 Aralık gününde yılın son gününün de rastlaması nedeniyle sözkonusu hükümden yararlanma imkanı bulamayan esnaf ve sanatkarımızın bu yasal haktan yararlanabilmesi için Genel başkanımız başkanlığında Maliye bakanlığı nezdinde yapılan girişimlerimiz sonucu 1 Şubat 1994 tarihine kadar süre yolundaki ısrarlı talebimiz Sayın Maliye Bakanımız İsmet Atilla ve üst düzey yöneticilere kabul ettirilerek 93/5142 sayılı bakanlar kurulu kararına istinaden 8.1.1994 tarihli ve 21812 sayılı resmi gazetede yayımlanan 171 nolu gelir vergisi genel tebliğin (E) bölümünde Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediye sınırları içinde götürü usulden gerçek usulde vergilendirme kapsamına re’sen alınan mükelleflere gelir vergisi kanunun değişik 35’inci maddesinin 2nci fıkrasının (f) bendinde belirtilen imkandan yararlanabilmelerini sağlamak amacıyla 1 şubat 1994 tarihine kadar götürü usulde bağlı oldukları vergi dairelerine dilekçe ile başvuru süresi tanınmıştır.

Bu hükme göre sözkonusu bakanlar kurulu kararı uyarınca gerçek usulde vergilendirme kapsamına uyarınca vergilendirme kapsamına alınan Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediye sınırları içinde her türlü emtia ve alım satımı ve her türlü inşaat işiyle uğraşanlar ile büyükşehir belediye sınırları içinde motorlu araçlarla yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetinde bulunan mükelleflerin 1 şubat 1994 tarihine kadar ilgili vergi dairelerine yazılı olarak kendi isteği ile götürü usulden gerçek usule geçeceklerini bildirmeleri halinde başvuruda bulunan mükelleflere 1994 yılından itibaren 3 yıl süreyle faaliyette bulunulan yörede uygulanan temel gösterge tutarının yarısı uygulanacaktır

Yine eskiden olduğu gibi götürü usulden gerçek usule geçirilen mükelleflerden yolcu ve yük taşımacılığı yapanlar katma değer vergisi beyannamelerini 3 er aylık dönemler itibariyle vereceklerdir.

III- GELİR VERGİSİ ORANLARINA İLİŞKİN

3946 sayılı Kanun ile;

193 sayılı G.V.K. nun 103 üncü maddesinin 1. fıkra hükmü değiştirilerek

75.000.000 liraya kadar olan gelirin % 25

150.000.000 liranın 75.000.000 lirası için, 18.750.000 lira fazlası % 30

300.000.000 liranın 150.000.000 lirası için, 41.250.000 lira fazlası % 35

600.000.000 liranın 300.000.000 lirası için, 93.750.000 lira fazlası % 40

1.200.000.000 liranın 600.000.000 lirası için, 213.750.000 lira fazlası % 45

2.400.000.000 liranın 1.200.000.000 lirası için, 483.750.000 lira fazlası % 50

2.400.000.000 liradan fazlasının 2.400.000.000 lirası için 1.083.750.000 lira , fazlası %55 nisbetinde vergilendirileceği esası getirilmiştir

Yine 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin her bir takvim yılında uygulanacak gelir dilimleri önceki yılda uygulanan gelir dilimleri tutarlarına bu yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle tesbit edileceği bu gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranlarını her bir dilim için ayrı ayrı ve ya topluca 10 puana kadar artırmaya ve ya indirmeye bakanlar kurulu yetkili olacağı hükmü getirilmiştir.

IV-MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİNE İLİŞKİN

3946 sayılı Kanunla ;

197 sayılı motorlu taşıtlar kanunun 10 ncu maddesi değiştirilerek bu Kanunun 5 ve 6 ncı maddelerinde yer alan I, II, III ve IV sayılı tarifelerde yer alan 1.1.1993 tarihi itibariyle geçerli olan vergi miktarları % 70 oranında artırılmıştır.

Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan vergi miktarları o yıl için Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tesbit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır.

Bu suretle hesaplanan ve ödenmesi gereken vergi miktarlarında 10.000 liranın (III) sayılı tarife için ödenecek vergi miktarlarının hesaplanması ise 1.000 liranın altındaki tutarlar dikkate alınmaz.

V- VERGİ CEZALARINA İLİŞKİN

93/ 5144 sayılı Kararnamenin Eki Karar ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda yer alan Vergi Cezalarına İlişkin belirlemelerde önemli artışlar olmuştur.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun;

1- 104 'üncü maddesinin 3 numaralı bendinde yer alan

Yüz milyon lira ...........................ikiyüzellimilyon liraya,

2- 313' üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan

500.000 liralar...........................1.000.000 liraya,

3- 344' üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan

15.000.000 liralar..........................45.000.000 liraya,

3.000.000 liralar...............................9.000.000 liraya,

2.500.000 lira....................................7.500.000 liraya,

500.000 lira........................................1.500.000 liraya,

4- 345' inci maddesinin

a) 1 numaralı bendinde yer alan

2.500.000 lira...........................7.500.000 liraya,

b) 2 numaralı bendinde yer alan

1.000.000 lira...........................3.000.000 liraya,

c) 3 numaralı bendinde yer alan

500.000 lira .............................1.500.000 liraya,

5- Mükerer 347' nci maddesinin

a) 1 numaralı bendinde yer alan

5.000.000 liralar..........................15.000.000 liraya,

b) 6 numaralı bendinde yer alan

1.500.000 lira...............................4.500.000 liraya,

300.000 lira..................................900.000 liraya,

6- 352' nci maddesinde ( Kanuna bağlı cetvelde ) yer alan usulsüzlük cezaları sırasıyla

a) Birinci derece usulsüzlük cezaları

600.000 lira..........................1.800.000 liraya,

400.000 lira...........................1.200.000 liraya,

200.000 lira............................600.000 liraya,

100.000 lira............................300.000 liraya,

50.000 lira...............................150.000 liraya,

25.000 lira..................................75.000 liraya,

b) İkinci derece usulsüzlük cezaları

350.000 lira................................1.050.000 liraya,

200.000 lira................................600.000 liraya,

100.000 lira................................300.000 liraya,

50.000 lira...................................150.000 liraya,

25.000 lira....................................75.000 liraya,

12.500 lira.....................................37.500 liraya,

7- 353'üncü maddesinin

a) 1 numaralı bendinde yer alan

50.000 lira............................150.000 liraya,

5.000 lira..................................15.000 liraya,

25.000.000 lira.......................75.000.000 liraya,

b) 2 numaralı bendinde yer alan

50.000 liralar............................150.000 liraya,

2.500.000 lira...........................7.500.000 liraya,

25.000.000 lira.........................75.000.000 liraya,

c) 3 numaralı bendinde yer alan

150.000 liralar..........................450.000 liraya,

d) 4 numaralı bendinde yer alan

500.000 lira........................1.500.000 liraya,

1.000.000 lira......................3.000.000 liraya,

2.000.000 lira.......................6.000.000 liraya,

8- Mükerer 355' inci maddesinin

a) 1 numaralı bendinde yer alan

1.00.000 lira...........................3.000.000 liraya,

b) 2 numaralı bendinde yer alan

500.000 lira............................1.500.000 liraya,

c) 3 nmaralı bendinde yer alan

330.000 lira.............................990.000 liraya,

9- 356' ncı maddenin

a) 1 numaralı bendinde yer alan

1.000 lira........................3.000 liraya,

50.000 lira......................150.000 liraya,

b) 3 numaralı bendinde yer alan

5.000 lira.........................15.000 liraya,

10- 361'inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan,

100.000 lira ........................300.000 liraya,

yülseltilmiştir.

11- Bu Karar hükümleri 1/ 1/ 1994 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

VI- ÇEVRE TEMİZLİK VERGİSİNE İLİŞKİN;

93 / 5105 sayılı Kararnamenin Eki Karar uyarınca Çevre Temizlik Vergisi tarifesinde yer alan bina gruplarının tespitine ilişkin karar yürürlüğe konulmuştur.

Mükellefler, 1994 yılı Ocak ayında bir defaya mahsus olmak üzere ilgili belediyelerce ilan edilen listedeki intibak ettirildikleri grup ve derecelere göre binalarına ilişkin bir bildirimde bulunacaklar ve verginin ilk taksidini bu sürede ödeyeceklerdir.

Grup, derece veya mükellefiyette değişiklik olmadığı sürece yeniden bildirimde bunulmayacak ve vergi her yıl Ocak ayından itibaren tahakkuk etmiş sayılacaktır.

Bildirim formlarının şekil ve muhteviyatı İçişleri Bakanlığı'nın görüşü alınarak Maliye Bakanlığı'nca belirlenerek ilgili Belediyelerce çoğaltılacaktır.Tarifelerdeki vergi miktarları; büyükşehir belediye sınırları içinde bulunanlar hariç olmak üzere, kalkınmada öncelikli yörelerdeki belediyeler ile nüfusu 5.000'den az olan belediyelerde % 50 indirimli uygulanacaktır.

Bu karar ile uygulamada dikkate alınması gerekli kriterler ve 62 sayılı Genelgemizle daha sonra belirleneceği bildirdiğimiz bina grupları aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.

BİNA GRUPLARI

VII- AMME ALACAKLARINA İLİŞKİN

3946 sayılı Kanun ile;

6183 sayılı Kanun'un 51.maddesinde düzenlenen gecikme zammı ve nispet ve hesaplara ilişkin oran değiştirilerek,

Amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı % 9 gecikme zammı tatbik olunacağı ve ay kesirlerinin tam olarak hesap edileceği so olarak da gecikme zammının 5.000TL'den az olmayacağı hükümleri getirilmiştir.

Kanuna eklenen geçici 7 nci madde ile katlamalı gecikme faizi ve gecikme zammı uygulaması kaldırılmıştır.213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre uygulanan kaçakçılık ,ağır kusur ve kusur cezalarına vade tarihlerinden itibaren aylık % 9 gecikme zammı uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

VIII- BAĞ-KUR'A İLİŞKİN

31 Aaralık 1993 tarih ve 21805 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 93/ 5102 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'na göre aylık almakta olanların aylıklarından 01.01.1994 tarihinden geçerli olmak üzere, 1994 yılında % 10 (yüzde on) oranında sağlık sigortası pirimi kesilmesi kararlaştırılmıştır.

Bilgilerinizi ve bağlı kuruluşlarınız aracılığla esnaf ve sanatkarlarımıza iletilmesini rica ederiz.