|
Bilindiği üzere, kamuoyunda “İstihdam Paketi”
olarak bilinen 5763 sayılı “İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun” 26 Mayıs 2008 tarih ve 26887 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.
Söz konusu Kanun ile ülkemizin istihdam
kapasitesini arttıracak yatırımların çoğaltılması, yeni iş alanlarının
yaratılması, iş piyasasının esnekleştirilmesi ve aktif istihdam
politikalarının uygulanması amaçlanmaktadır.
5763 sayılı Kanunda yer alan ve temsil
ettiğimiz esnaf-sanatkar kesimini ve esnaf-sanatkar meslek kuruluşlarını
doğrudan ilgilendiren düzenlemelere ilişkin kısa bilgiler aşağıda yer
almaktadır.
1)
5763 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile; alt işverenlere (taşeronlara), kendi
işyerlerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik
sözleşmesini gerekli belgelerle birlikte çalışma bölge müdürlüklerine
bildirmeleri zorunluluğu getirilmiştir. Böylece uygulamada asıl
işveren-alt işveren ilişkisinin amacına aykırı olarak kullanılmasını
engellemek amacıyla alt işveren ile asıl işveren arasında kurulan ilişkinin
yazılı olarak yapılması sağlanmıştır.
2)
5763 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile; 50 ve daha fazla işçi çalıştıran
özel sektör işverenlerine getirilmiş olan eski hükümlü ve terör mağdurları
çalıştırma zorunluluğu kaldırılmakta ve zorunlu özürlü çalıştırma oranı ise
özel sektör için %6’dan %3’e indirilmektedir.
Ayrıca 01/07/2008 tarihinden itibaren;
·
50 ve daha fazla işçi
çalıştıran özel sektör işyerlerinde zorunlu olarak istihdam edilecek (%3
oranındaki) özürlü sigortalıların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden
hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı,
·
50 ve daha fazla işçi
çalıştırıp %3’lük orandan daha fazla özürlü çalıştıranlar ile yükümlü
olmadıkları halde özürlü çalıştıran işverenlerin (49-1 arası işçi
çalıştıranlar) çalıştırdıkları özürlü sigortalıların prime esas kazanç
alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin
yüzde ellisinin Hazine tarafından karşılanması sağlanmıştır.
Bu hüküm çerçevesinde yanında özürlü
çalıştıran esnaf-sanatkarlarımız ile teşkilat birimlerimizin de bu teşvikten
yararlanmaları mümkün bulunmaktadır.
3) 5763 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile; işletmelerin kurulmaya
başlanmasından önce kurma izni alınması ile ilgili mükerrerlik arz eden
yükümlülükler ve bildirimlerden kaçınmak, işyerlerinin kurulması ile ilgili
prosedürleri hafifletmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının
ilgili birimlerinden işyeri kurma izni alma mecburiyeti madde
hükmünden çıkarılmıştır. İşletme belgesi alma
zorunluluğu ise, işyerlerinde yapılan iş, işin tehlikesi ve işyerlerinin
büyüklüğü gibi unsurlar dikkate alınarak hangi tür işyerleri için işletme
belgesi isteneceğine dair düzenlemeler yönetmeliğe bırakılarak muhafaza
edilmiştir.
4) 5763 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile; 01/01/2009
tarihinden itibaren onaltı yaşını doldurmamış genç işçiler ve çocuklar ile
birlikte çalıştığı işle ilgili mesleki eğitim almamış kişilerin de
ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması yasaklanmıştır.
5) 5763 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile; sigortalı
işsizlerin doğrudan veya elektronik ortamda da İŞKUR’a başvurabilmeleri ve
aynı şekilde işverenler tarafından tanzim edilmesi gereken işten ayrılma
bildirgelerinin fiziki ortamla birlikte elektronik ortamda da verilip
alınabilmesi sağlanmıştır.
6) 5763 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ile; işsizlik
ödeneği miktarının hesaplanmasında asgari ücretin neti değil brütü baz
alınmış ve böylelikle sigortalı işsizlerin halen almakta oldukları işsizlik
ödeneğinde bir miktar artış sağlanmıştır.
7) 5763 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile; kadınlar ve
gençlerin istihdamını arttırmak amacıyla, mevcut istihdama ilave olarak
işe alınan kadınlar ile 18-29 yaş arası gençlere ait SSK işveren priminin 5
yıl boyunca kademeli olarak İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanması
sağlanmıştır.
Yukarıda belirtilen madde hükmü çerçevesinde işyerlerinde;
·
01/07/2008 tarihinden 6 ay öncesinde prim ve hizmet
belgelerinde kayıtlı sigortalılar dışında,
·
01/07/2008 tarihinden itibaren geriye dönük 1 yıllık dönemde
işyerine ait prim ve hizmet belgelerinde bildirilen ortalama sigortalı
sayısına ilave olarak,
·
01/07/2008 tarihinden itibaren 1 yıl içinde işe alınan ve
fiilen çalıştırılan,
·
18-29 yaş arası genç ya da 18 yaşından büyük kadınların
506 sayılı Kanunun 72 nci ve 73
üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesi uyarınca belirlenen prime esas
kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren
hisselerinin;
·
Birinci yıl için yüzde yüzü (%100),
·
İkinci yıl için yüzde sekseni (%80),
·
Üçüncü yıl için yüzde altmışı (%60),
·
Dördüncü yıl için yüzde kırkı (%40),
·
Beşinci yıl için yüzde yirmisi (%20),
İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacaktır.
8) 5763 sayılı Kanunun 21 inci maddesi ile; 3308 sayılı Mesleki
Eğitim Kanununun 6. maddesi çerçevesinde il düzeyinde oluşturulan il mesleki
eğitim kurulları ile 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanununun 13 üncü maddesi
çerçevesinde illerde kurulan il istihdam kurulları, “İl İstihdam ve
Mesleki Eğitim Kurulu” olarak birleştirilmiş ve çalışmaları daha etkin
bir duruma getirilmiştir.
9) 5763 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile; işsizliğin azaltılması ve
yatırımların istihdam odaklı olarak arttırılması amacıyla sigortalıların,
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin işveren hissesinde 5
puanlık indirime gidilmiştir.
İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için;
·
İşverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 5510
sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi
içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermeleri,
·
Sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı
hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine
ait tutarı yasal süresinde ödemeleri,
·
Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara
ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması (yasalar ile
tanınmış tecil, taksitlendirme ve yapılandırma hakkını kullananlar hariç)
şartları
getirilmiştir.
5763 sayılı İş Kanunu
ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun yukarıda belirtilen
temel düzenlemeler yanında pek çok ayrıntı düzenlemeyi de içermektedir.
Uygulamalara ilişkin ayrıntılı bilgi almak isteyenlerin Konfederasyonumuzun
web adresinden (www.tesk.org.tr) söz konusu Kanuna ulaşmaları mümkün bulunmaktadır.
Bilgilerinizi ve konunun önemine binaen en kısa zamanda odalarımız
vasıtasıyla esnaf ve sanatkarlarımıza duyurulması hususunda gereğini rica
ederiz. |
