S i r k ü l e r l e r

 

03.06.2005 2005/Vergi Usul Kanunu/05

Düzeltme Zamanaşımı


 

I. Giriş 

Çoğunlukla esnaf ve sanatkarların aleyhine olabilen vergi hatalarının düzeltilme işlemleri, Vergi Usul Kanununda belli bir süreyle sınırlandırılmıştır ki bu süre de düzeltme zamanaşımı süresidir. Tarh (tahakkuk) zamanaşımı, esnaf ve sanatkarların lehine ilerleyen bir süreç olduğu gibi düzeltme zamanaşımı da genellikle idarenin lehine işleyen bir süreç olmaktadır. Bu niteliği itibari ile düzeltme zamanaşımının, esnaf ve sanatkarların, vergi hatalarına karşı haklarını takip etmek için daha dikkatli hareket etmelerini teşvik edici bir uygulama olduğu görülmektedir. 
II. Vergi Hataları ve Düzeltme İşlemleri 

Vergilerin hesaplanıp, tahakkuk ederek esnaf ve sanatkarlara tebliğ edilmesi işlemleri neticesinde, tahsil aşamasına gelinceye kadarki süreç içerisinde bazı hatalar olabilmektedir. Vergi hatası, vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır.[1] Bu hatalar, gerek idare tarafından re’sen, gerekse esnaf ve sanatkarların, bağlı oldukları vergi dairelerine yapacakları düzeltme talebi ile düzeltilebilmektedir. (Vergi hataları ve bunların düzeltilmesi ayrı bir sirküler konusu olarak daha sonra incelenecektir.)

 
III. Düzeltme Zamanaşımı 

Düzeltme zamanaşımı süresi de tarh zamanaşımı ile aynı olup 5 yıldır. Zamanaşımı, düzeltme işlemine konu olan verginin doğduğu yılı izleyen takvim yılının başından başlar. Bu tarihten itibaren 5. yılın bitiminden sonra vergi hataları düzeltilemez.[2] Düzeltme zamanaşımı süresi ile ilgili olarak bazı istisnai durumlar bulunmaktadır. 

1.      Zamanaşımının Son Yılında Tarh ve Tebliğ Olunan Vergiler 

Düzeltme zamanaşımı, zamanaşımı süresinin son yılı içerisinde tarh ve tebliğ edilen vergilerde hatanın yapıldığı tarihten başlayarak 1 yıldan az olamaz. Yani tarh ve tebliğ işleminin, düzeltme zamanaşımının son yılında yapılması halinde, zamanaşımı süresi en fazla 1 yıl uzayabilecektir.[3] 

2.      İlanen Tebliğ Yolu İle Tahakkuk Eden Vergiler 

Düzeltme zamanaşımındaki diğer istisnai durum, ilanen tebliğ yolu ile tahakkuk edilmekle beraber dava konusu yapılmayan vergilerle ilgilidir. Bu gibi durumlarda düzeltme zamanaşımı, ödeme emrinin esnaf ve sanatkarlara tebliğ tarihinden itibaren 1 yıldan aşağı olamaz.[4]  

3.      Ödeme Emri ve Tarhiyat İhbarnamesinin İlan Yolu İle Tebliğ Edilmesi 

Düzeltme zamanaşımındaki bir diğer istisnai durum ise ödeme emri ve tarhiyat ihbarnamesinin birlikte ilan yolu ile tebliğ edildiği vergiler ile ilgilidir. Esnaf ve sanatkarların, böyle durumlarda haciz tatbikine kadar  vergi borucundan haberdar olmama olasılığı düşünülerek, kanuna bu amaçla bir madde eklenmiştir. Bu şekilde bir haciz yapılması halinde düzeltme zamanaşımı, haciz işleminin yapıldığı tarihten başlayarak 1 yıldan aşağı olamaz.[5]

 
IV. Sonuç 

Vergi hataları çeşitli şekillerde ortaya çıkabilmektedir. Esnaf ve sanatkarların bağlı oldukları vergi dairesine müracaatları da, hataların ortaya çıkarılabilmesinde bir yol olarak ilgili yasada yerini almıştır.[6] Bu hataların düzeltilmesi için bir zamanaşımının olması, esnaf ve sanatkarların vergilendirme ile ilgili işlemlerin takibine daha ciddi yaklaşmaları gerektiğini ortaya koymaktadır.


 

[1] V.U.K. Md.116

[2] V.U.K. Md.126

[3] V.U.K. Md.126/1.a

[4] V.U.K. Md.126/1.b

[5] V.U.K. Md.126/1.c

[6] Bkz. V.U.K. Md.119/5