Çocuk işçiliği sorunu gelişmekte olan tüm ülkelerde olduğu gibi, ülkemiz için de önem taşıyan bir konudur. Türkiye kırsal yerleşimden kentsel yerleşime ve tarım ekonomisinden sanayi ekonomisine geçiş sürecini yaşamaktadır. Yaşanan bu süreç, sosyo-ekonomik yapıyı da etkilemekte ve olumlu gelişmeler yanında olumsuz bir takım etkiler de ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak; hızlı nüfus artışı göç, gelir dağılımının adaletsiz ve dengesiz oluşu, yetersiz asgari ücret, yüksek enflasyon  ve geniş kesimlerin satın alma gücünün düşüklüğü, bütçeden sağlık ve eğitim harcamalarına ayrılan payın yetersizliği, sosyal güvenlik kapsamındaki nüfusun azlığı gibi olumsuz sosyo-ekonomik göstergeler, ailelerin yaşam koşullarını ağırlaştırıp geçim sıkıntısına neden olurken, çocukların aile bütçesine katkıda bulunmak amacıyla erken yaşta çalışma yaşamına atılması sonucunu doğurmakta, özellikle yoksul ailelerde aile gelirine katkıda bulunmak amacıyla eğitimini yarıda bırakıp sokakta çalışmaya başlayan çocukların sayıları hızla artmaktadır.

Ülkemiz nüfusunun yaklaşık % 25’ni (16 milyon) 6-17 yaş grubu oluşturmaktadır (DİE 1999 Hanehalkı İşgücü  Anketi).  Bu çocukların % 78’i okula devam etmekte, 15-17 yaş  grubunda okula devam oranı ise % 51’e düşmektedir. DİE’nin Ekim 1999 Çocuk İşgücü anketine göre 6-17 yaş grubunda bulunan 16 milyon çocuğun % 10’u (1 milyon 635 bin) ekonomik işlerde, % 29.7’si (4 milyon 785 bin) ise ev işlerinde çalışmaktadır. Ekonomik işlerde çalışan çocukların yaklaşık % 57’si tarım, yaklaşık % 22’si sanayi, % yaklaşık 20’si ise ticaret ve hizmet sektöründe çalışmaktadır. 

Çocuk işçiliğinin temel nedenleri;

·        Yoksulluk yani ailenin gelir düzeyinin düşük olması ve çocuğun kazandığı paraya ihtiyaç duyması,

·        Eğitim ile ilgili nedenler,

·        Göç ve buna bağlı nedenler,

·        İşsizlik ve eğitimsizlik,

·        Geleneksel bakış açısı,

·        Mevzuat eksiklikleri ve etkin uygulanamaması,

·        Talep

olarak sıralanabilir.

Çocuk işçiliğinin çocuğun gelişimi açısından yarattığı sakıncalar açıktır, ancak Türkiye ve benzeri ülkelerin sahip olduğu sosyo-ekonomik yapı ve kültürel değerler, bu sorunu kısa vadede çözümlemenin  olanaksız  olduğunu  da göstermektedir. Tüm bu nedenlerle çalışma hayatının içinde bulunan çocuğu koruyan önlemleri yasal olarak almak önem kazanmaktadır.

Çocuk işçiliğinin tamamen ortadan kalkması, nihai ve uzun dönemli hedef olmasına karşın, ülkelerdeki sosyal ve ekonomik gelişmelere bağlıdır. Bu nedenle bir yandan çocuk işçiliği yaratan yapısal faktörleri gidermeye çalışırken, diğer yandan kısa ve orta dönemde çalışan çocukların korunması, konu ile ilgili olarak tüm kesimlerin duyarlılıklarının artırılması çocuklara, sağlık, eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin sunulması hedeflenmelidir.

Çocuk işçiliğini ortadan kaldırmak amacıyla bugüne kadar yapılan çalışmaların çoğunluğu 1992 yılından beri Türkiye'nin de yararlandığı ILO'nun Çocuk işçiliğini Önleme Uluslararası Programı (IPEC) kanalıyla sürdürülmektedir. IPEC, Türkiye'de bu konuda çok farklı kesimleri harekete geçirerek çok önemli bir görev üstlenmiştir. Bununla birlikte bu çabanın sürdürülmesinde en büyük görev ve sorumluluk Türkiye Cumhuriyeti Devletine aittir.

TÜRKİYE ESNAF ve SANATKARLARI KONFEDERASYONU

Adres : Tunus Caddesi  No: 4  Bakanlıklar / ANKARA
Tel : 0312 418 32 69 (Pbx)        Fax : 0312 425 75 26 
 e-mail: info@tesk.org.tr.